در یک پروژه همکاری بینالمللی به رهبری دانشکده داروسازی و علوم دارویی دانشگاه بوفالو (Buffalo)، روشی نوآورانه برای درمان سرطان پانکراس توسعه یافته است. این روش بر استفاده از نانوذرات حامل دارو، مانند لیپوزومها (بستههای نانومقیاس محلول در چربی)، تمرکز دارد که میتوانند برای مدت طولانیتری در تومور باقی بمانند و تحویل دارو را بهبود بخشند. سرطان پانکراس یا لوزالمعده یکی از کشندهترین انواع سرطان محسوب میشود؛ بهطوریکه در ایالات متحده، تنها ۷ درصد از بیماران مبتلا به آن زنده میمانند.
چالشهای درمان سنتی
یکی از موانع اصلی در درمان سرطان پانکراس، دسترسی محدود دارو به تومور است. تومورهای پانکراس به دلیل خونرسانی ضعیف و ترشح پروتئینهایی که رشد استروما (بافت همبند کلاژنی) را تشدید میکنند، مانع از نفوذ مؤثر دارو میشوند. استروما مانند سدی عمل میکند که جلوی رسیدن دارو به سلولهای سرطانی را میگیرد.
رویکرد جدید با نانوذرات
محققان در این پژوهش به جای استفاده از مولکولهای کوچک دارویی، سیستمی مبتنی بر نانوذرات را پیشنهاد دادهاند. این نانوذرات قادرند چند روز یا حتی چند هفته در تومور باقی بمانند و به این ترتیب، اثربخشی دارو را افزایش دهند. دکتر رابرت ام. استرابینگر، استاد علوم دارویی و یکی از محققان ارشد این پروژه، توضیح میدهد که پنج سال پیش ویژگیهای کلیدی تومورهای پانکراس شناسایی شدند. یکی از این ویژگیها نشان داد که برخی درمانها، مانند مهارکنندههای سیگنالدهی سلولی، با افزایش نفوذپذیری عروق خونی تومور، تحویل دارو را بهبود میبخشند.
شیمیدرمانی متوالی
این تیم تحقیقاتی رویکردی به نام شیمیدرمانی متوالی را آزمایش میکند. در این روش، ابتدا عاملی عروق خونی تومور را نفوذپذیر میکند و سپس نانوذرات حامل دارو یا سایر عوامل درمانی به تومور تزریق میشوند تا با ماندگاری طولانیتر، با سرطان مبارزه کنند. هنگامی که غلظت دارو در خون بالا باشد، جریان دارو به تومور افزایش مییابد و در زمان کاهش غلظت، این جریان متوقف میشود.
بهبود نانوذرات با پادتنها
محققان همچنین در حال بررسی این هستند که آیا افزودن پادتنهای هدفمند به سطح نانوذرات میتواند اثربخشی آنها را افزایش دهد. این پادتنها میتوانند نانوذرات را بهطور خاص به سلولهای سرطانی هدایت کنند. استرابینگر میافزاید: «اگر زمان و میزان تأثیر یک عامل بر تومور را بدانیم، با استفاده از شبیهسازیهای ریاضی میتوانیم زمانبندی بهینه برای تحویل دارو را تعیین کنیم.»
چشمانداز آینده
به گفته محققان، در صورت موفقیت این روش، میتوان انتظار داشت که تأثیر سریع و قابلتوجهی در درمان سرطان پانکراس ایجاد شود. این رویکرد نویدبخش گامی بزرگ در جهت غلبه بر محدودیتهای درمانهای کنونی است.
