در اولین روز از کنگره ملی برنامه جامع کنترل سرطان (۱۵ بهمن ۱۴۰۲)، پانل تخصصی “پیشگیری از سرطان و دخانیات” در سالن خواجه نصیر، واقع در سالن همایشهای بینالمللی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، برگزار شد. این پانل با حضور کارشناسان به بررسی تأثیر دخانیات بر سرطان و راهکارهای مبارزه با آن پرداخت.
خطر دخانیات: از قلیان تا سیگار
سید حسن معین شیرازی، رئیس هیئت مدیره جمعیت مبارزه با دخانیات، در سخنرانی خود به عادی شدن مصرف قلیان در خانوادهها اشاره کرد و گفت:
- سیگار آغاز ناهنجاریهای اجتماعی است، اما قلیان مشکلات وسیعتری برای بدن ایجاد میکند.
- مصرف دخانیات در سنین مختلف در خانوادهها به یک امر عادی تبدیل شده است.
وی با تأکید بر نیاز به یک عزم ملی برای مبارزه با دخانیات، از جامعه خواست تا با دلسوزی به یکدیگر کمک کنند. معین شیرازی افزود که خسارتهای ناشی از دخانیات ۲ تا ۳ برابر تصادفات جادهای است و برخلاف تصادفات، افراد با مصرف دخانیات آگاهانه به خود آسیب میزنند.
آمار نگرانکننده: ۱۱ میلیون مصرفکننده در ایران
دکتر بهزاد دماری، مشاور معاون بهداشت و رئیس انجمن بیماریهای غیرواگیر، آمار تکاندهندهای ارائه داد:
- حدود ۵.۳ میلیون نفر در ایران سیگار میکشند و با احتساب مصرفکنندگان قلیان، این عدد به ۱۱ میلیون نفر میرسد.
- سالانه ۱۱ هزار نفر در ایران بر اثر استعمال دخانیات جان خود را از دست میدهند.
- هزینه بیماریهای ناشی از دود سیگار ۲۰ میلیارد تومان و هزینه خرید روزانه دخانیات ۱۰ میلیارد تومان است.
- در جهان، سالانه ۶ میلیون نفر بر اثر مصرف دخانیات و ۶۰۰ هزار نفر بر اثر مواجهه با دود سیگار میمیرند؛ پیشبینی میشود این عدد تا سال ۲۰۳۰ به ۸ میلیون نفر برسد.
دماری سن مصرف دخانیات در ایران را ۱۵ تا ۶۲ سال اعلام کرد و از کمبود مراکز ترک سیگار انتقاد کرد. به گفته او، در تهران تنها ۷۰ مرکز فعال برای ترک سیگار وجود دارد که بسیار ناکافی است.
راهکارهای پیشنهادی: از آموزش تا افزایش مالیات
دکتر دماری دو راهکار اصلی برای کاهش مصرف دخانیات پیشنهاد داد:
- افزایش سواد سلامت: آگاهی عمومی را بالا ببریم و مردم را درباره خطرات دخانیات آموزش دهیم.
- برنامههای ترک سیگار: غربالگری افراد سیگاری، اجرای برنامههای ترک و شروع درمان را در اولویت قرار دهیم.
دکتر نیکمنش، رئیس مرکز برنامهریزی و نظارت بر دخانیات کشور، بر افزایش مالیات و قیمت دخانیات تأکید کرد و گفت:
- هدف ما افزایش ۷۰ درصدی مالیات در قیمت خردهفروشی طی ۵ سال آینده است.
- درآمد حاصل از مالیات برای مبارزه با دخانیات و درمان بیماریهای مرتبط هزینه خواهد شد.
دکتر محمدرضا مسجدی، دبیر کل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران، هدفگذاری کرد که تا سال ۲۰۲۵ مصرف سیگار در ایران به یکسوم میزان کنونی برسد. او افزود:
- گران کردن سیگار باعث افزایش قاچاق نمیشود؛ قاچاق به تولیدکنندگان برمیگردد.
- برای مبارزه با قاچاق، باید مالیات از خردهفروشیها شروع شود و عرضه و اماکن فروش محدود گردد.
اقدامات ستاد کشوری مبارزه با دخانیات
ستاد کشوری مبارزه با دخانیات (به ریاست وزارت بهداشت) اقداماتی برای کاهش مصرف دخانیات انجام داده است:
- استمرار ممنوعیت تبلیغات دخانیات
- اجرای ماده ۳/۵ کنوانسیون شورای مبارزه با دخانیات
- تشکیل کارگروه تخصصی برای تولید و فروش مجاز
- دفاع از افزایش مالیات در قوانین بودجه سالیانه
- هزینه کردن مالیات برای ترک سیگار و درمان بیماریها
این ستاد هر ساله در روز جهانی مبارزه با دخانیات (۳۱ مه، ۱۰ خرداد) فعالیتهایی مثل آموزش، ساخت انیمیشن و برنامههای دانشگاهی برگزار میکند.
چالشها و نقش رسانه
دکتر دماری چالشهای مبارزه با دخانیات را برشمرد:
- قاچاق محصولات دخانی
- پایین بودن آگاهی عمومی
- ضعف در برنامههای کنترل دخانیات
- پایین بودن مالیات بر دخانیات
دکتر مهدیپور، یکی دیگر از اعضای پانل، رسانه را مؤثرترین ابزار برای کنترل مصرف دخانیات دانست و گفت رسانه میتواند با اطلاعرسانی، علاقه به مصرف را کاهش دهد و زندگی بدون دخانیات را ترویج کند.
